พรรษานี้เราได้จำพรรษาที่บ้านนาช้างน้ำ ซึ่งไม่ไกลจากท่าบ่อที่ท่านอาจารย์มั่นอยู่  เรากับพระอาจารย์อุ่นได้หมั่นมาฟังท่านเทศน์เสมอ    พรรษานี้เราก็ไม่มีภาระอะไรนอกจากจะปรารภความเพียรเฉพาะส่วนตัวเท่านั้น ภาระอื่น ๆ มีการรับแขก เป็นต้น  เราได้มอบท่านอาจารย์อุ่นทั้งหมด  เพราะท่านเคยเป็นอาจารย์เขามาแล้ว ท่านเคยบวชมหานิกายมาได้ ๙ พรรษา เพิ่งมาญัตติฝ่ายคณะธรรมยุตนี่เอง
               ในพรรษานี้มีสิ่งที่น่าสลดใจสังเวชอยู่เรื่องหนึ่ง คือ พระอาจารย์ทา  ซึ่งเป็นพระผู้ใหญ่แล้วก็ดูเหมือนจะเป็นลูกศิษย์คนแรกของท่านอาจารย์มั่นเสียด้วย      ถ้าจำไม่ผิดพรรษาราว ๑๖ - ๑๗ พรรษานี่แหละ   เดิมท่านไปเรียนหนังสือที่กรุงเทพฯ   แต่ไม่สำเร็จ     พอท่านได้ทราบกิตติศัพท์ของท่านอาจารย์มั่น   ซึ่งเจ้าคุณพระอุบาลีฯ ( จันทร์ สิริจันโท )   สรรเสริญจึงได้ออกติดตามท่านมา  ในพรรษานั้นท่านได้ไปจำพรรษาที่ถ้ำผาบิ้ง  จังหวัดเลย กับอาจารย์ขันธ์  ท่านเกิดสัญญาวิปลาสหนีมาหาท่านอาจารย์มั่นกลางพรรษา  บอกว่า  ท่านเองต้องอาบัติถึงที่สุดแล้วร้อนไปหมดทั้งตัว  เห็นผ้าเหลืองเป็นฟืนเป็นไฟไปหมด เมื่อซักไซ้ไล่เลียงไปในสิ่งที่ว่าผิดนั้นก็ไม่มีมูลความจริงสักอย่าง เป็นแต่ตัวเองสงสัยสิ่งเล็ก ๆ น้อย ๆ  แล้วก็เดือดร้อนเองเท่านั้น  สิ่งหนึ่งซึ่งท่านเดือดร้อนมากก็คือ เมื่อท่านไปทำความเพียรอยู่ที่บ้านโพนสว่าง สมาธิมีกำลัง ทำให้สว่างไสวมาก  จะคิดค้นพิจารณาธรรมหมวดใดก็ดูเหมือนหมดจดไปหมดแล้วลงสู่ที่ใจแห่งเดียว   แล้วตัดสินใจตนเองว่า   เราถึงที่สุดแห่งพรหมจรรย์แล้ว   จนปฏิญาณตนในท่ามกลางสงฆ์เอาเสียเลย  ต่อมาอาการนั้นเสื่อมไปเลยสงสัยตนว่า  เราอวดอุตริมนุสสธรรม  เป็นอาบัติถึงที่สุดแล้ว ถึงแม้จะมีผู้อธิบายให้ฟังว่า  เราพูดด้วยความสำคัญผิด  พระวินัยมิได้ปรับโทษดอก  ท่านก็ไม่เชื่อ  ความจริงความวิปฏิสารเดือดร้อนอันนี้ท่านมีหลายปีแล้ว  แต่ก็พออดทนอยู่มาได้ พอมาถึงพรรษานี้จึงเหลือทน มีแต่จะสึกอย่างเดียว  ท่านอาจารย์มั่นก็แก้ไม่ไหวจึงทิ้งไป  ให้อยู่ด้วยท่านอาจารย์เสาร์ ปีต่อมาท่านอาจารย์เสาร์ก็เอาไม่อยู่  ผลที่สุดสึกจนได้ สึกแล้วก็หายเข้ากลีบเมฆกลีบฟ้าไปไหนก็ไม่รู้ไม่มีใครทราบจนบัดนี้
               เราได้เห็นเข้าแล้วทำให้ใจหดหู่เกิดสลดสังเวชในใจว่า แม้ท่านเป็นผู้ใหญ่ปฏิบัติมานานถึงขนาดนี้ ยังเกิดวิปลาสไปได้ ตัวของเราเล่าจะทำอย่างไร จึงจะพ้นจากความวิปลาสนี้ไปได้ คิดแล้วก็นึกหวาดเกรงตนเอง   แล้วได้นำเอาความวิตกนั้นไปกราบเรียนท่านอาจารย์มั่น  ท่านบอกว่า   นั่นซี ต้องระวังตนเองและอย่าห่างไกลท่านผู้รู้ เมื่อมีอะไรเกิดขึ้นรีบไปปรึกษาหารือกับท่าน ออกพรรษาแล้วท่านอาจารย์มั่นพร้อมด้วยคณะได้ออกเดินทางลงไปทางสกลนคร

               ตัวเราคิดถึงโยมแม่  จึงได้กลับไปบ้านเพื่อสงเคราะห์ก็สมประสงค์  คือได้แนะนำให้ท่านนุ่งขาว  รักษาศีล ๘ ครั้งนี้โยมป้า  อาว์ผู้ชายแลพี่ชายก็เกิดศรัทธา  ได้พากันนุ่งขาว   รักษาศีล ๘ ด้วย โดยเฉพาะพี่ชายซึ่งได้มีครอบครัวแล้ว   มีบุตรคนหนึ่งอายุไม่กี่เดือนก็ได้ออกบวชด้วย     เพื่อให้ท่านเหล่านั้นได้สมาคมกับหมู่เพื่อนและอบรมกับครูบาอาจารย์หลายองค์ด้วย  จึงให้ออกจากบ้านเดินทางตามครูบาอาจารย์ไป  ส่วนเรากับพี่ชายและอาว์ผู้ชายได้ตามไปทีหลัง ได้ตามไปทันกันที่บ้านปลาโหล อำเภอพรรณานิคม  ซึ่งท่านอาจารย์สิงห์จำพรรษาอยู่ ณ ที่นั้นแล้วท่านได้พาพวกเราไปตั้งสำนักที่บ้านอากาศอำนวย    อยู่ไม่นานท่านอาจารย์มั่นได้ตามไปถึง  แล้วท่านให้เราตามท่านไปตั้งสำนักที่บ้านสามผง   การอยู่ใกล้ผู้ใหญ่ดีมาก   มีสติระวังตัวอยู่ตลอดเวลา  วันหนึ่งสามเณรผู้ที่ปฏิบัติท่านไม่อยู่    เราจึงได้ไปนอนที่ระเบียงกุฏิของท่านอาจารย์แทนสามเณร   ปกติท่านอาจารย์มักตื่นนอนทำความเพียรเวลาตี ๓ ทุกคืน  เวลาท่านตื่นหยิบไม้ขีดไฟก๊อกแก๊ก   เราต้องลุกก่อนท่านทุกทีเพื่อเข้าไปถวายการปฏิบัติท่าน เราไปนอนอยู่หลายคืนจนท่านแปลกใจถามเราว่า ท่านเทสก์ไม่นอนหรือ  เราตอบว่า นอนอยู่ครับ ในที่นั้นโรคของเราไม่ถูกกับอากาศ      ฉันได้แต่ไม่มีกำลังปวดเมื่อยระบบไปหมดทั้งตัวตลอดเวลา   แต่ความเพียรของเราไม่ท้อถอย   ฉันแล้วเข้าป่าหาที่วิเวกทำความสงบอยู่คนเดียวตลอด   กลางวันกลางคืนเดินจงกรม แล้วขึ้นฟังเทศน์ตั้งแต่ ๒ ทุ่ม จนถึง ๔ ทุ่ม ถ้าวันไหนมีพระมากท่านก็เทศน์จนถึง ๖ ทุ่ม หรือ  ตี  ๒  จึงเลิก  ท่านอุตส่าห์เทศน์อบรมอยู่อย่างนี้เป็นนิจ บรรดาลูกศิษย์ก็มีกำลังใจกล้าหาญทำความเพียรอยู่เช่นเดียวกัน  หลังจากท่านอาจารย์มั่นไปแล้ว ท่านอาจารย์เสาร์ไปอยู่แทน ๓ พรรษา  ได้ข่าวว่าพระไปมรณภาพที่นั่นหลายองค์ พระอาจารย์ภูมีก็ไปตายคืน ณ ที่นั้นเหมือนกัน